{"id":449,"date":"2021-07-27T11:46:00","date_gmt":"2021-07-27T11:46:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/?p=449"},"modified":"2025-06-06T08:33:19","modified_gmt":"2025-06-06T08:33:19","slug":"tram-cam-noi-sinh-endogenous-va-tram-cam-ngoai-sinh-exogenous","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/en\/2021\/07\/27\/tram-cam-noi-sinh-endogenous-va-tram-cam-ngoai-sinh-exogenous\/","title":{"rendered":"Tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u1ed9i sinh Endogenous v\u00e0 Tr\u1ea7m c\u1ea3m ngo\u1ea1i sinh Exogenous l\u00e0 g\u00ec?\u00a0"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c b\u00e1c s\u0129 th\u1ea7n kinh v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u00e2n lo\u1ea1i tr\u1ea7m c\u1ea3m b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t c\u1eb7p thu\u1eadt ng\u1eef c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb ti\u1ebfng Latin: endogenous (ngh\u0129a l\u00e0 \u201ct\u1eeb b\u00ean trong\u201d \u2013 n\u1ed9i sinh) v\u00e0 exogenous (ngh\u0129a l\u00e0 \u201ct\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i\u201d \u2013 ngo\u1ea1i sinh). Hai thu\u1eadt ng\u1eef n\u00e0y d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 b\u1ec7nh tr\u1ea7m c\u1ea3m c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1eeb nguy\u00ean nh\u00e2n b\u00ean trong (nh\u01b0 gen di truy\u1ec1n) hay nguy\u00ean nh\u00e2n t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i (nh\u01b0 nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u0103ng th\u1eb3ng ho\u1eb7c g\u00e2y sang ch\u1ea5n).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 t\u1eebng tin r\u1eb1ng vi\u1ec7c ph\u00e2n bi\u1ec7t hai nh\u00f3m n\u00e0y l\u00e0 r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft v\u00e0 r\u1eb1ng m\u1ed7i lo\u1ea1i tr\u1ea7m c\u1ea3m c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb kh\u00e1c nhau. Tuy nhi\u00ean, nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7 tr\u00f4i qua, nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u1ee7ng h\u1ed9 h\u1ecdc thuy\u1ebft n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0y nay, lo\u1ea1i tr\u1ea7m c\u1ea3m m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n l\u00e0 \u201cn\u1ed9i sinh\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7m c\u1ea3m d\u1ea1ng \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh (MDD). Theo lu\u1ed3ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng hi\u1ec7n t\u1ea1i th\u00ec c\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb gi\u1ed1ng nhau c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng cho Tr\u1ea7m c\u1ea3m d\u1ea1ng \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh, d\u00f9 n\u00f3 l\u00e0 \u201cn\u1ed9i sinh\u201d hay \u201cngo\u1ea1i sinh\u201d \u0111i ch\u0103ng n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy nhi\u00ean, \u0111\u00f4i l\u00fac, n\u1eafm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1i ni\u1ec7m c\u0103n nguy\u00ean n\u1ed9i sinh v\u00e0 ngo\u1ea1i sinh c\u1ee7a tr\u1ea7m c\u1ea3m c\u0169ng s\u1ebd kh\u00e1 h\u1eefu \u00edch cho c\u00e1c chuy\u00ean gia y t\u1ebf v\u00e0 s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u00e2m th\u1ea7n khi gi\u1ea3i th\u00edch cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7nh l\u00fd n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tri\u1ec7u ch\u1ee9ng.&nbsp;<em>Symptoms<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 s\u1ef1 tr\u00f9ng l\u1eb7p \u0111\u00e1ng k\u1ec3 trong c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng gi\u1eefa c\u00e1c nh\u00f3m b\u1ec7nh l\u00fd tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u00e0y. Kh\u00e1c bi\u1ec7t ch\u1ee7 ch\u1ed1t nh\u1ea5t (\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khi n\u00f3i \u0111\u1ebfn d\u1ea1ng n\u1ed9i sinh v\u00e0 ngo\u1ea1i sinh) c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u0103n nguy\u00ean ho\u1eb7c y\u1ebfu t\u1ed1 ch\u00e2m ng\u00f2i cho t\u1eebng \u0111\u1ee3t tr\u1ea7m c\u1ea3m thay v\u00ec x\u00e9t \u0111\u1ebfn c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng c\u1ee5 th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u1ed9i sinh.&nbsp;<em>Endogenous Depression<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng c\u1ee7a tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u1ed9i sinh bao g\u1ed3m c\u1ea3m gi\u00e1c bu\u1ed3n b\u00e3, v\u00f4 d\u1ee5ng, t\u1ed9i l\u1ed7i, \u00a0kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1eadn h\u01b0\u1edfng s\u1edf th\u00edch m\u1ed9t c\u00e1ch b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 \u00fd nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i trong kh\u1ea9u v\u1ecb, gi\u1ea5c ng\u1ee7, v\u00e0 m\u1ee9c n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u1edf ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u1ebfu b\u1ea1n m\u1eafc tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u1ed9i sinh, th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a b\u1ea1n s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean t\u0103m t\u1ed1i v\u00e0 bu\u1ed3n th\u1ea3m v\u00ec \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea1n c\u1ea3m th\u1ebf t\u1eeb s\u00e2u b\u00ean trong con ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tr\u1ea7m c\u1ea3m ngo\u1ea1i sinh.&nbsp;<em>Exogenous Depression<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u1ea7m c\u1ea3m ngo\u1ea1i sinh tr\u00f4ng v\u00e0 nghe c\u00f3 v\u1ebb kh\u00e1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u1ed9i sinh. S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng tri\u1ec7u ch\u1ee9ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn sau m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 x\u1ea3y ra trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ec3. V\u00ed d\u1ee5, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean t\u1ee5c c\u1ea3m th\u1ea5y bu\u1ed3n b\u00e3 sau c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n y\u00eau ho\u1eb7c v\u1eadt l\u1ed9n v\u1edbi c\u1ea3m gi\u00e1c t\u1ed9i l\u1ed7i v\u00e0 c\u1ea3m gi\u00e1c v\u00f4 d\u1ee5ng sau khi b\u1ecb m\u1ea5t vi\u1ec7c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u1ea7m c\u1ea3m ngo\u1ea1i sinh c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn th\u1ebf gi\u1edbi tr\u1edf n\u00ean t\u0103m t\u1ed1i v\u00e0 bu\u1ed3n b\u00e3 v\u00ec nh\u1eefng g\u00ec x\u1ea3y ra quanh b\u1ea1n thay v\u00ec ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c bi\u1ec7t kh\u00e1c n\u1eefa l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc tr\u1ea7m c\u1ea3m ngo\u1ea1i sinh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng tr\u1ea7m c\u1ea3m th\u1ef1c th\u1ec3, nh\u01b0 kh\u00f3 ng\u1ee7 hay thay \u0111\u1ed5i kh\u1ea9u v\u1ecb, v\u1ed1n l\u00e0 nh\u1eefng tri\u1ec7u ch\u1ee9ng kh\u00e1 th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p \u1edf nh\u1eefng d\u1ea1ng tr\u1ea7m c\u1ea3m kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>C\u0103n nguy\u00ean b\u1ec7nh.&nbsp;<em>Causes<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00f9 l\u00e0 tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u1ed9i sinh hay ngo\u1ea1i sinh th\u00ec h\u1ea7u nh\u01b0 l\u00fac n\u00e0o b\u1ec7nh l\u00fd n\u00e0y c\u0169ng b\u1ecb ch\u00e2m ng\u00f2i b\u1edfi nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 g\u00e2y c\u0103ng th\u1eb3ng trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng. \u1ede nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 m\u1eafc tr\u1ea7m c\u1ea3m b\u1ea9m sinh do di truy\u1ec1n ho\u1eb7c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m sinh h\u00f3a th\u00ec m\u1ed9t s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i hay m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng hay sang ch\u1ea5n l\u1edbn c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 l\u00e0 m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 ch\u00e2m ng\u00f2i khi\u1ebfn nh\u1eefng tri\u1ec7u ch\u1ee9ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/caring-husband-apologizing-crying-upset-wife-excusing-being-wrong_1163-4753-1200x800.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-456\" width=\"-255\" height=\"-170\" srcset=\"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/caring-husband-apologizing-crying-upset-wife-excusing-being-wrong_1163-4753-1200x800.jpg 1200w, https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/caring-husband-apologizing-crying-upset-wife-excusing-being-wrong_1163-4753-600x400.jpg 600w, https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/caring-husband-apologizing-crying-upset-wife-excusing-being-wrong_1163-4753-768x512.jpg 768w, https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/caring-husband-apologizing-crying-upset-wife-excusing-being-wrong_1163-4753-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/caring-husband-apologizing-crying-upset-wife-excusing-being-wrong_1163-4753.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u1ed9i sinh.&nbsp;<em>Endogenous Depression<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u1ed9i sinh th\u01b0\u1eddng c\u1ea3m th\u1ea5y tri\u1ec7u ch\u1ee9ng c\u1ee7a m\u00ecnh xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u201ckh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do\u201d \u2013 \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 h\u1ecd c\u1ea3m th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do r\u00f5 r\u00e0ng n\u00e0o t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 do \u0111\u1eb7c t\u00ednh sinh h\u00f3a v\u00e0\/ho\u1eb7c di truy\u1ec1n. V\u00ed d\u1ee5, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ti\u1ec1n s\u1eed trong gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc b\u1ec7nh l\u00fd t\u00e2m th\u1ea7n c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng m\u1eafc tr\u1ea7m c\u1ea3m cao h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tr\u1ea7m c\u1ea3m ngo\u1ea1i sinh.&nbsp;<em>Exogenous Depression<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u1ea7m c\u1ea3m ngo\u1ea1i sinh (hay tr\u1ea7m c\u1ea3m d\u1ea1ng ph\u1ea3n \u1ee9ng) \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2m ng\u00f2i b\u1edfi m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 g\u00e2y c\u0103ng th\u1eb3ng t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n y\u00eau ra \u0111i, ly h\u00f4n ho\u1eb7c m\u1ea5t vi\u1ec7c. Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3i qua hay ch\u1ee9ng ki\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n g\u00e2y sang ch\u1ea5n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh tr\u1ea7m c\u1ea3m nh\u01b0 m\u1ed9t k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a qu\u00e1 tr\u00ecnh ti\u1ebfp x\u00fac n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1eb7c d\u00f9 \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u1ed9i sinh b\u1ea9m sinh xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m \u1ea9n gi\u1ea5u b\u1ec7nh c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e2m ng\u00f2i cho c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng nh\u01b0ng c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng g\u00e2y ra tri\u1ec7u ch\u1ee9ng tr\u1ea7m c\u1ea3m \u1edf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n b\u1ea9m sinh kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m ti\u1ec1m \u1ea9n n\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n.&nbsp;<em>Diagnosis<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/mid-shot-woman-therapist-taking-notes-clipboard_23-2148759120-1200x800.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-458\" width=\"467\" height=\"311\" srcset=\"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/mid-shot-woman-therapist-taking-notes-clipboard_23-2148759120-1200x800.jpg 1200w, https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/mid-shot-woman-therapist-taking-notes-clipboard_23-2148759120-600x400.jpg 600w, https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/mid-shot-woman-therapist-taking-notes-clipboard_23-2148759120-768x512.jpg 768w, https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/mid-shot-woman-therapist-taking-notes-clipboard_23-2148759120-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/mid-shot-woman-therapist-taking-notes-clipboard_23-2148759120.jpg 2000w\" sizes=\"auto, (max-width: 467px) 100vw, 467px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c chuy\u00ean vi\u00ean y khoa v\u00e0 s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u00e2m th\u1ea7n s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t b\u1ed9 ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u1ec3 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n tr\u1ea7m c\u1ea3m. H\u01b0\u1edbng d\u1eabn n\u00e0y c\u00f3 trong C\u1ea9m Nang S\u1ed1 Li\u1ec7u v\u00e0 Ch\u1ea5n \u0111o\u00e1n c\u00e1c R\u1ed1i lo\u1ea1n t\u00e2m th\u1ea7n, phi\u00ean b\u1ea3n th\u1ee9 5 (DSM-5).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00e1c s\u0129 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u1ee7a b\u1ea1n s\u1ebd \u0111\u00e1nh gi\u00e1 b\u1ec7nh tr\u1ea7m c\u1ea3m cho b\u1ea1n nh\u01b0ng h\u1ecd c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t b\u1ea1n \u0111i g\u1eb7p b\u00e1c s\u0129 chuy\u00ean khoa (nh\u01b0 t\u00e2m th\u1ea7n) \u0111\u1ec3 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb nh\u1eefng b\u1ec7nh l\u00fd t\u00e2m th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n tr\u1ea7m c\u1ea3m th\u01b0\u1eddng bao g\u1ed3m m\u1ed9t s\u1ed1 y\u1ebfu t\u1ed1 ch\u1ee7 ch\u1ed1t. Th\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng c\u00e1c c\u00e2u h\u1ecfi: b\u1ea1n c\u1ea3m th\u1ea5y tinh th\u1ea7n v\u00e0 c\u01a1 th\u1ec3 m\u00ecnh th\u1ebf n\u00e0o, m\u1ed7i ng\u00e0y b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a b\u1ea1n tr\u00f4i qua nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, v\u00e0 li\u1ec7u c\u00f3 ai trong gia \u0111\u00ecnh b\u1ea1n m\u1eafc b\u1ec7nh l\u00fd t\u00e2m th\u1ea7n kh\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ea1n s\u1ebd ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n v\u00e0 l\u1ed1i s\u1ed1ng, c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i, c\u00f4ng vi\u1ec7c, v\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ed1c b\u1ea1n u\u1ed1ng hay lo\u1ea1i ch\u1ea5t (ma t\u00fay) n\u00e0o b\u1ea1n \u0111\u00e3 \u0111ang s\u1eed d\u1ee5ng. B\u00e1c s\u0129 s\u1ebd mu\u1ed1n bi\u1ebft li\u1ec7u trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng b\u1ea1n c\u00f3 ai h\u1ed7 tr\u1ee3 m\u00ecnh kh\u00f4ng v\u00e0 li\u1ec7u b\u1ea1n c\u00f3 g\u1eb7p nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n \u1edf tr\u01b0\u1eddng, ch\u1ed7 l\u00e0m hay tham gia v\u00e0o c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t m\u00e0 b\u1ea1n ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1eddi l\u00e0 li\u1ec7u b\u1ea1n c\u00f3 suy ngh\u0129 v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u1ef1 s\u00e1t hay c\u1ed1 g\u1eafng t\u1ef1 s\u00e1t hay kh\u00f4ng \u2013 \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ec7 qu\u1ea3 ti\u1ec1m t\u00e0ng \u1edf b\u1ec7nh nh\u00e2n tr\u1ea7m c\u1ea3m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u1ed1i lo\u1ea1n tr\u1ea7m c\u1ea3m d\u1ea1ng \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh (MDD) \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3i qua n\u1ed7i bu\u1ed3n s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0\/ho\u1eb7c m\u1ea5t \u0111i h\u1ee9ng th\u00fa v\u1edbi nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u01b0\u1eddng nh\u1eadt c\u1ed9ng v\u1edbi m\u1ed9t v\u00e0i tri\u1ec7u ch\u1ee9ng tr\u1ea7m c\u1ea3m kh\u00e1c (nh\u01b0 kh\u00f3 ng\u1ee7, thay \u0111\u1ed5i kh\u1ea9u v\u1ecb ho\u1eb7c c\u00e2n n\u1eb7ng, v\u00e0 kh\u00f3 t\u1eadp trung) trong \u00edt nh\u1ea5t hai tu\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau qu\u00e1 tr\u00ecnh th\u1ea3o lu\u1eadn, b\u00e1c s\u0129 s\u1ebd c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a b\u1ea1n v\u00e0 so s\u00e1nh ch\u00fang v\u1edbi c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n tr\u1ea7m c\u1ea3m. H\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ed9i ch\u1ea9n v\u1edbi c\u00e1c chuy\u00ean gia kh\u00e1c ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u1ea1n \u0111\u1ebfn nh\u1eefng chuy\u00ean gia kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t khi ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft lu\u1eadn, \u0111\u1ed9i ng\u0169 y t\u1ebf s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00ean k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Lu\u00f4n nh\u1edb r\u1eb1ng h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb hi\u1ec7u qu\u1ea3 nh\u1ea5t cho b\u1ea1n kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft gi\u1ed1ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u0169ng m\u1eafc tr\u1ea7m c\u1ea3m, v\u00e0 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1eed nhi\u1ec1u h\u01a1n m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u00f4i khi, ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i.&nbsp;<em>Sometimes, your diagnosis might change.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u1ebfu b\u1ea1n kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng t\u1ed1t v\u1edbi m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong tr\u1ea7m c\u1ea3m ch\u1eb3ng h\u1ea1n, th\u00ec b\u00e1c s\u0129 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u1ea1i c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng \u0111\u1ec3 xem li\u1ec7u b\u1ea1n c\u00f3 \u0111ang m\u1eafc m\u1ed9t b\u1ec7nh l\u00fd t\u00e2m th\u1ea7n n\u00e0o kh\u00e1c, nh\u01b0 r\u1ed1i lo\u1ea1n l\u01b0\u1ee1ng c\u1ef1c, hay kh\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1eb7c d\u00f9 qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n b\u1ea5t k\u1ef3 d\u1ea1ng tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u00e0o \u0111\u1ec1u kh\u00e1c t\u1ed1n th\u1eddi gian nh\u01b0ng \u0111\u1ea3m b\u1ea3o ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n ch\u00ednh x\u00e1c m\u1edbi l\u00e0 th\u1ee9 c\u1ea7n \u01b0u ti\u00ean. Ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n ch\u00ednh x\u00e1c s\u1ebd gi\u00fap b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm ra h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb hi\u1ec7u qu\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0110i\u1ec1u tr\u1ecb.&nbsp;<em>Treatment<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/closeup-woman-having-glass-water-while-taking-pill_637285-4740-1200x800.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-457\" width=\"-206\" height=\"-137\" srcset=\"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/closeup-woman-having-glass-water-while-taking-pill_637285-4740-1200x800.jpg 1200w, https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/closeup-woman-having-glass-water-while-taking-pill_637285-4740-600x400.jpg 600w, https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/closeup-woman-having-glass-water-while-taking-pill_637285-4740-768x512.jpg 768w, https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/closeup-woman-having-glass-water-while-taking-pill_637285-4740-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/tamlymienhaidang.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/closeup-woman-having-glass-water-while-taking-pill_637285-4740.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 2012, m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u xu\u1ea5t b\u1ea3n tr\u00ean t\u1eadp san T\u00e2m th\u1ea7n h\u1ecdc Ph\u00e2n t\u1eed cho r\u1eb1ng c\u0103n nguy\u00ean g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u1ed9i sinh v\u00e0 ngo\u1ea1i sinh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn trong n\u00e3o b\u1ed9. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1eabn ch\u01b0a ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c hai d\u1ea1ng tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u00e0y ph\u1ea3n \u1ee9ng kh\u00e1c nhau v\u1edbi nh\u1eefng h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u1ee5 th\u1ec3 cho tr\u1ea7m c\u1ea3m, nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng thu\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1eb7c d\u00f9 c\u1ea3 hai \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm hi\u1ec3u theo nh\u1eefng c\u00e1ch kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng c\u1ea3 tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u1ed9i sinh v\u00e0 ngo\u1ea1i sinh cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ef1 m\u1ea5t c\u00e2n b\u1eb1ng sinh h\u00f3a trong n\u00e3o b\u1ed9. V\u00ec v\u1eady, m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb gi\u1ea3i quy\u1ebft s\u1ef1 m\u1ea5t c\u00e2n b\u1eb1ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng cho c\u1ea3 hai nh\u00f3m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00ecnh th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ti\u00eau chu\u1ea9n cho tr\u1ea7m c\u1ea3m d\u00f9 \u1edf d\u1ea1ng n\u00e0o th\u01b0\u1eddng l\u00e0 thu\u1ed1c ch\u1ed1ng tr\u1ea7m c\u1ea3m. Nh\u1eefng thu\u1ed1c thu\u1ed9c nh\u00f3m ch\u1ed1ng tr\u1ea7m c\u1ea3m c\u00f3 t\u00ean Thu\u1ed1c \u1ee9ng ch\u1ebf t\u00e1i h\u1ea5p thu Serotonin c\u00f3 ch\u1ecdn l\u1ecdc (SSRI) th\u01b0\u1eddng l\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111\u1ea7u ti\u00ean, v\u00ec ch\u00fang mang \u0111\u1ebfn hi\u1ec7u qu\u1ea3 li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ed9 dung n\u1ea1p t\u1ed1t. Thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi t\u00e2m l\u00fd tr\u1ecb li\u1ec7u, h\u00ecnh th\u1ee9c k\u1ebft h\u1ee3p n\u00e0y c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n so v\u1edbi h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng thu\u1ed1c \u0111\u01a1n l\u1ebb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc tr\u1ea7m c\u1ea3m n\u1eb7ng ho\u1eb7c kh\u00e1ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb cao c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea7n c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p can thi\u1ec7p kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng, nh\u01b0 thu\u1ed1c ch\u1ed1ng lo\u1ea1n th\u1ea7n v\u00e0\/ho\u1eb7c Li\u1ec7u ph\u00e1p s\u1ed1c \u0111i\u1ec7n (ECT).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m ri\u00eang c\u1ee7a c\u00e1c d\u1ea1ng tr\u1ea7m c\u1ea3m v\u1eabn \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u th\u00eam. Nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00f4ng tin m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u00ec trong t\u01b0\u01a1ng lai, c\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00f3 th\u1ec3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n gi\u00fap ki\u1ec3m so\u00e1t nhi\u1ec1u d\u1ea1ng tr\u1ea7m c\u1ea3m theo nhi\u1ec1u c\u00e1ch kh\u00e1c nhau v\u00e0 mang t\u00ednh m\u1ee5c ti\u00eau r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f2n b\u00e2y gi\u1edd, t\u1ed1t nh\u1ea5t b\u1ea1n v\u1eabn n\u00ean trao \u0111\u1ed5i v\u1ec1 c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng, ti\u1ec1n s\u1eed b\u1ec7nh trong gia \u0111inh v\u00e0 c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 nguy c\u01a1 v\u1edbi b\u00e1c s\u0129 ho\u1eb7c chuy\u00ean gia s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u00e2m th\u1ea7n nh\u1eb1m x\u00e1c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb t\u1ed1t nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tham kh\u1ea3o.&nbsp;<em>Article Sources<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Kahn E. Endogenous and exogenous depressions. Postgrad Med. 1954;16(4):330-3. doi:10.1080\/00325481.1954.11711694<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Malki K, Keers R, Tosto MG, et al. The endogenous and reactive depression subtypes revisited: Integrative animal and human studies implicate multiple distinct molecular mechanisms underlying major depressive disorder. BMC Med. 2014;12:73. doi:10.1186\/1741-7015-12-73<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>National Institute of Mental Health. Depression. February 2018.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Andrus BM, Blizinsky K, Vedell PT, et al. Gene expression patterns in the hippocampus and amygdala of endogenous depression and chronic stress models. Mol Psychiatry. 2012;17(1):49-61. doi:10.1038\/mp.2010.119<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngu\u1ed3n: <strong>Nh\u01b0 Trang &#8211; Kh\u00e1m ph\u00e1 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc<\/strong> ( https:\/\/trangtamly.blog )<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1c b\u00e1c s\u0129 th\u1ea7n kinh v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u00e2n lo\u1ea1i tr\u1ea7m c\u1ea3m b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t c\u1eb7p thu\u1eadt ng\u1eef c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb ti\u1ebfng Latin: endogenous (ngh\u0129a l\u00e0 \u201ct\u1eeb b\u00ean trong\u201d \u2013 n\u1ed9i sinh) v\u00e0 exogenous (ngh\u0129a l\u00e0 \u201ct\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i\u201d \u2013 ngo\u1ea1i sinh). Hai thu\u1eadt ng\u1eef n\u00e0y d\u00f9ng \u0111\u1ec3 [&#8230;]\n","protected":false},"author":1,"featured_media":455,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[22,23,17,24,27,26,25],"class_list":["post-449","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bai-viet-tam-ly","tag-mien-hai-dang","tag-mienhaidang","tag-tam-ly-hoc","tag-tram-cam","tag-tram-cam-ngoai-sinh","tag-tram-cam-noi-sinh","tag-tramcam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=449"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/449\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamlymienhaidang.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}