Tại sao không nên liên hệ với nhà tâm lý ngoài giờ làm việc?

Không nên liên hệ với nhà tâm lý ngoài giờ làm việc vì quá trình hỗ trợ tâm lý cần được duy trì trong một khung thời gian rõ ràng, an toàn và có trách nhiệm. Việc nhắn tin, gọi điện hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ liên tục ngoài phiên có thể làm mờ ranh giới nghề nghiệp, khiến thân chủ phụ thuộc nhiều hơn vào nhà tâm lý, đồng thời làm giảm hiệu quả của quá trình đồng hành lâu dài.

Điều này không có nghĩa là nhà tâm lý không quan tâm đến thân chủ. Ngược lại, ranh giới rõ ràng là một phần quan trọng giúp quá trình tham vấn hay trị liệu diễn ra chuyên nghiệp, an toàn và bền vững hơn.

1. Ranh giới trong quá trình làm việc với nhà tâm lý là gì?

Trong quá trình làm việc với nhà tâm lý, ranh giới là những quy định rõ ràng về thời gian, không gian, cách liên hệ, vai trò và trách nhiệm giữa thân chủ và nhà tâm lý. Ví dụ, một phiên làm việc thường có thời lượng nhất định, diễn ra vào lịch hẹn cụ thể, với những nguyên tắc về bảo mật, trao đổi thông tin và xử lý tình huống khẩn cấp.

Ranh giới không phải là sự xa cách hay lạnh lùng. Ranh giới giúp cả thân chủ và nhà tâm lý biết điều gì có thể mong đợi ở nhau, điều gì phù hợp trong mối quan hệ hỗ trợ tâm lý, và điều gì cần được đưa vào phiên làm việc thay vì xử lý vội vàng qua tin nhắn ngoài giờ.

Khi ranh giới được duy trì tốt, thân chủ có nhiều cơ hội học cách tự quan sát cảm xúc, điều hòa phản ứng tức thời, chuẩn bị nội dung cho phiên tiếp theo và từng bước phát triển năng lực tự nâng đỡ bản thân.

2. Vì sao không nên liên hệ với nhà tâm lý ngoài giờ làm việc?

2.1. Vì liên hệ ngoài giờ có thể làm tăng sự phụ thuộc

Một mục tiêu quan trọng của quá trình hỗ trợ tâm lý là giúp thân chủ dần có thêm năng lực tự hiểu, tự điều chỉnh và tự ra quyết định. Nếu mỗi khi lo lắng, buồn bã, tức giận hoặc bất an, thân chủ đều lập tức nhắn tin cho nhà tâm lý để được trấn an, quá trình này có thể vô tình tạo ra sự phụ thuộc. Khi đó, nhà tâm lý trở thành nguồn lực ổn định bên ngoài duy nhất.

Thân chủ có thể cảm thấy mình chỉ ổn khi được phản hồi, chỉ yên tâm khi có người xác nhận, hoặc chỉ biết phải làm gì khi nhà tâm lý hướng dẫn ngay lúc đó. Về lâu dài, điều này không giúp thân chủ mạnh lên. Ngược lại, nó có thể khiến thân chủ khó chịu đựng cảm xúc, khó tự quan sát vấn đề và khó xây dựng các kỹ năng ứng phó độc lập.

2.2. Vì tin nhắn ngoài giờ dễ làm sai lệch quá trình hỗ trợ tâm lý

Nhiều vấn đề tâm lý cần được đặt trong bối cảnh đầy đủ. Một tin nhắn ngoài giờ thường chỉ phản ánh một lát cắt cảm xúc rất ngắn của thân chủ. Nếu nhà tâm lý phản hồi dựa trên thông tin chưa đầy đủ, cả hai bên có thể hiểu sai vấn đề, bỏ sót yếu tố quan trọng hoặc xử lý lệch trọng tâm.

Ngoài ra, những nội dung được trao đổi rời rạc qua tin nhắn có thể làm phiên làm việc chính thức mất đi tính tập trung. Thay vì cùng nhau quan sát sâu một mô hình cảm xúc hoặc hành vi, quá trình hỗ trợ bị kéo theo nhiều phản ứng tức thời, vụn nhỏ và khó hệ thống hóa.

Vì vậy, với những nội dung quan trọng, thân chủ nên ghi lại và đưa vào phiên làm việc tiếp theo. Đây thường là cách làm an toàn và mang lại hiệu quả hơn.

2.3. Vì nhà tâm lý cũng cần giới hạn để làm việc có chất lượng

Nhà tâm lý cần sự ổn định về tinh thần, thời gian nghỉ ngơi và khả năng phục hồi để có thể đồng hành với thân chủ một cách chất lượng. Nếu nhà tâm lý luôn phải sẵn sàng phản hồi ngoài giờ, khả năng kiệt sức nghề nghiệp sẽ tăng lên.

Một nhà tâm lý mệt mỏi, quá tải hoặc không còn đủ khoảng cách chuyên môn sẽ khó giữ được sự tỉnh táo cần thiết trong công việc. Vì vậy, việc tôn trọng giờ làm việc không chỉ bảo vệ nhà tâm lý, mà còn bảo vệ chính chất lượng hỗ trợ mà thân chủ nhận được.

Ranh giới nghề nghiệp không làm giảm sự tận tâm của nhà tâm lý. Ngược lại, nó giúp sự tận tâm được đặt trong một cấu trúc bền vững, chuyên nghiệp và an toàn hơn.

3. Liên hệ ngoài giờ có phải là sai không?

Không phải mọi liên hệ ngoài giờ đều không được chấp nhận. Vấn đề nằm ở mục đích, tần suất, mức độ khẩn cấp và thỏa thuận ban đầu giữa thân chủ với nhà tâm lý.

Ví dụ, một số trường hợp có thể phù hợp để nhắn tin ngoài giờ nếu hai bên đã thống nhất trước, chẳng hạn như xác nhận lịch hẹn, báo hủy lịch, gửi lại tài liệu đã được yêu cầu, hoặc thông báo ngắn gọn về một tình huống quan trọng cần đưa vào phiên sau.

Tuy nhiên, nếu việc liên hệ ngoài giờ nhằm tìm kiếm sự trấn an liên tục, xin lời khuyên ngay lập tức, kể tiếp diễn biến cảm xúc trong ngày, hoặc mong nhà tâm lý xử lý khủng hoảng qua tin nhắn, thì điều này cần được trao đổi lại trong phiên làm việc.

Một nguyên tắc đơn giản là: nếu nội dung liên hệ cần được nhà tâm lý phân tích, nâng đỡ cảm xúc, hướng dẫn ra quyết định hoặc xử lý khủng hoảng, nội dung đó thường nên được đưa vào phiên làm việc chính thức, trừ khi đó là tình huống nguy cấp cần hỗ trợ khẩn cấp từ các nguồn phù hợp.

4. Nếu rất muốn nhắn tin cho nhà tâm lý ngoài giờ, thân chủ nên làm gì?

Khi có thôi thúc muốn liên hệ với nhà tâm lý ngoài giờ, thân chủ có thể thử dừng lại một chút và tự hỏi:

• Mình đang cần điều gì ngay lúc này: được trấn an, được hướng dẫn, được lắng nghe, hay được xác nhận?
• Đây có phải là tình huống nguy hiểm ngay lập tức không?
• Mình có thể ghi lại điều này để mang vào phiên tới không?
• Mình đã có kỹ năng nào từng được học để tự hỗ trợ bản thân trong lúc này chưa?
• Có ai trong mạng lưới hỗ trợ cá nhân mà mình có thể liên hệ không?

Thay vì nhắn ngay, thân chủ có thể viết vào ghi chú: “Tôi đã muốn nhắn cho nhà tâm lý khi…”, “Lúc đó tôi cảm thấy…”, “Tôi sợ rằng…”, “Điều tôi mong được nghe là…”. Những ghi chép này có thể trở thành thông tin giá trị để phục vụ trong phiên làm việc tiếp theo. Việc không nhắn ngay không có nghĩa là kìm nén cảm xúc mà đó có thể là một bước thực hành quan trọng để ở lại với cảm xúc đủ lâu và hiểu nó hơn.

5. Khi nào cần tìm hỗ trợ khẩn cấp?

Nếu thân chủ đang có ý nghĩ tự làm hại bản thân, có nguy cơ tự sát, không kiểm soát được hành vi, có nguy cơ gây hại cho người khác, hoặc đang ở trong tình huống bạo lực, lạm dụng, đe dọa an toàn, thì không nên chỉ chờ phản hồi từ nhà tâm lý qua tin nhắn.

Trong những tình huống này, thân chủ cần liên hệ ngay với người thân đáng tin cậy, cơ sở y tế gần nhất, đường dây hỗ trợ khẩn cấp tại địa phương hoặc các dịch vụ can thiệp khủng hoảng phù hợp. Nhà tâm lý có thể đồng hành trong quá trình dài hạn, nhưng không phải lúc nào cũng là nguồn hỗ trợ khẩn cấp tức thời ngoài giờ làm việc.

Điều này nên được trao đổi rõ ngay từ đầu quá trình làm việc, để thân chủ biết mình cần làm gì nếu có tình huống nguy cấp xảy ra.

Kết luận

Không nên liên hệ với nhà tâm lý ngoài giờ làm việc vì quá trình hỗ trợ tâm lý cần được đặt trong một khung ranh giới rõ ràng, an toàn và chuyên nghiệp. Ranh giới này giúp bảo vệ chất lượng làm việc, giảm nguy cơ phụ thuộc, tránh những phản hồi vội vàng và giúp thân chủ phát triển năng lực tự điều chỉnh. Một nhà tâm lý không phản hồi ngoài giờ không có nghĩa là họ thờ ơ. Trong nhiều trường hợp, đó chính là cách họ giữ cho mối quan hệ hỗ trợ được lành mạnh, có trách nhiệm và bền vững.

Bạn có thể đặt lịch với các nhà trị liệu tâm lý nhiều kinh nghiệm của Văn phòng tâm lý Miền Hải Đăng TẠI ĐÂY.
Hoặc bạn còn bất kỳ thắc mắc, băn khoăn nào cần giải đáp, đừng ngần ngại nhắn tin cho Miền Hải Đăng qua zalo hoặc messenger nhé!

Câu hỏi thường gặp về liên hệ ngoài giờ làm việc với nhà tâm lý