( Xây dựng dựa trên sự tham khảo bộ Nguyên tắc đạo đức và Quy tắc ứng xử của nhà tham vấn/trị liệu được ban hành và chỉnh sửa gần nhất ngày 01/01/2017 bởi Hiệp hội tâm lý học Hoa Kỳ – APA)
____________________
I. CÁC NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CƠ BẢN
Nguyên tắc 1. Đảm bảo năng lực chuyên môn
Nguyên tắc 2. Trách nhiệm
Nguyên tắc 3. Liêm chính
Nguyên tắc 4. Công bằng
Nguyên tắc 5. Tôn trọng
II. CÁC NHÓM QUY ĐIỀU ĐẠO ĐỨC
1. TRÁCH NHIỆM ĐẠO ĐỨC CỦA NHÀ THAM VẤN/TRỊ LIỆU TRONG THAM VẤN/ TRỊ LIỆU TÂM LÝ.
1.1. Năng lực chuyên môn
1.1.a. Nhà tham vấn/trị liệu tâm lý là người có bằng cấp chứng chỉ chuyên môn, hoạt động trong lĩnh vực tham vấn và trị liệu tâm lý.
1.1.b. Nhà tham vấn/trị liệu có trách nhiệm tìm kiếm sự giúp đỡ từ các nhà giám sát chuyên nghiệp, tham khảo ý kiến của các đồng nghiệp và chuyên gia khác khi nhu cầu tham vấn của thân chủ vượt quá năng lực chuyên môn, hoặc khi quá trình hành nghề bị gián đoạn.
1.1.c. Nhà tham vấn/trị liệu khi cung cấp dịch vụ cho thân chủ qua các phương tiện điện thoại, internet, chat, thư, v.v… cần tuân thủ đạo đức nghề nghiệp và đảm bảo thân chủ có khả năng sử dụng các phương tiện đó.
1.2. Bảo mật thông tin
1.2.a. Nhà tham vấn/trị liệu có trách nhiệm thông báo về quyền được bảo mật thông tin của thân chủ ngay từ buổi làm việc đầu tiên và giải thích cho thân chủ rõ về những giới hạn của việc bảo mật, khi: (1) Thân chủ được xác định là có hành vi nguy cơ gây hại cho bản thân hoặc người khác, (2) Thân chủ có bệnh lây truyền và được xác định là có nguy cơ đe dọa tính mạng hay gây hại cho người khác, (3) Nhà tham vấn/ trị liệu tin rằng một đứa trẻ hoặc người lớn được bảo vệ có nguy cơ bị tổn hại hoặc lạm dụng, (4) Thân chủ chia sẻ thông tin về một hành động khủng bố được đề xuất hoặc hành động bất hợp pháp khác (5) Pháp luật yêu cầu cung cấp thông tin của thân chủ, (6) Thân chủ cho phép tiết lộ bí mật của họ.
1.2.b. Khi việc tiết lộ thông tin là bắt buộc, nhà tham vấn/trị liệu chỉ nên tiết lộ những thông tin cơ bản nhất trong giới hạn được yêu cầu và thông báo trước cho thân chủ về những nội dung sẽ cung cấp cho bên thứ ba (bao gồm: Tòa án, các tổ chức cộng đồng và tư nhân, các cơ quan, nhân viên, cha mẹ, người thân và các đối tượng khác có liên quan).
1.2.c. Khi người giám hộ của thân chủ chia sẻ các thông tin về bối cảnh, lịch sử vấn đề tâm lý hay các đánh giá chủ quan về vấn đề tâm lý của thân chủ, nhà tham vấn/ trị liệu cần làm rõ với người giám hộ các thông tin đó chỉ mang tính tham khảo, không thể thay thế những thông tin trực tiếp từ thân chủ trong quá trình làm việc. Và nhà tham vấn/trị liệu có quyền từ chối tiếp nhận các thông tin chủ quan từ người giám hộ nếu nhận thấy việc này ảnh hưởng tới góc nhìn khách quan của mình với thân chủ, hay làm giảm sự tin cậy của thân chủ với mình.
1.2.d. Nhà tham vấn/ trị liệu có thể phá vỡ nguyên tắc bảo mật mà không tham khảo ý kiến của Thân chủ chỉ trong tình huống yêu cầu phải hành động ngay lập tức để bảo vệ sự an toàn về thể chất của Thân chủ hoặc người khác.
1.2.e. Nhà tham vấn/trị liệu khi thảo luận trường hợp của thân chủ với Nhà giám sát, đồng nghiệp, cũng như sử dụng trường hợp của thân chủ cho nghiên cứu, giảng dạy cần có các biện pháp để ngăn chặn việc xác định danh tính của thân chủ, trừ khi thân chủ cho phép bằng văn bản.
1.2.f. Trong tất cả các bối cảnh nhà tham vấn/trị liệu tình cờ gặp gỡ thân chủ ở bên ngoài bối cảnh phòng tham vấn trị liệu, nhà tham vấn/trị liệu không được thể hiện bất kỳ sự quen biết hoặc trò chuyện nào để đảm bảo tính bảo mật tuyệt đối cho thân chủ.
1.3. Hồ sơ tham vấn
1.3.a. Hồ sơ tham vấn là thông tin nghề nghiệp, bao gồm những ghi chép, dữ liệu về thân chủ được nhà tham vấn/trị liệu lưu giữ bảo mật.
1.3.b. Nhà tham vấn/trị liệu ghi, chép thông tin khi làm việc với thân chủ vì lợi ích của thân chủ, sự đòi hỏi của pháp luật và quy định của cơ sở làm việc.
1.3.c. Nhà tham vấn/trị liệu cần được sự đồng ý của thân chủ trước khi ghi âm, quay phim, để bên thứ ba quan sát trực tiếp ca.
1.3.d. Các thông tin về thân chủ được mã hóa để đảm bảo tính ẩn danh. Nhà tham vấn/trị liệu có trách nhiệm trong việc bảo quản, lưu giữ, chuyển giao hay hủy bỏ hồ sơ của thân chủ theo quy định về bảo mật.
1.3.e. Nhà tham vấn/ trị liệu đảm bảo rằng những người không có thẩm quyền không thể truy cập vào hồ sơ thân chủ. Các loại thông tin nghề nghiệp chỉ được tiết lộ khi có ủy quyền từ nhà tham vấn/ trị liệu, hay sự cho phép của thân chủ.
1.4. Sử dụng trắc nghiệm
1.4.a. Nhà tham vấn/trị liệu có trách nhiệm duy trì các nguyên tắc và quy điều đạo đức đạo đức nghề nghiệp khi tiến hành trắc nghiệm, giải thích cho thân chủ rõ mục đích sử dụng trắc nghiệm, thủ tục tiến hành, sự hạn chế của trắc nghiệm và ý nghĩa của kết quả thu được trước khi thực hiện trắc nghiệm.
1.4.b. Nhà tham vấn/trị liệu chỉ sử dụng những công cụ đánh giá mà mình đã được đào tạo, có kinh nghiệm, được khẳng định về độ tin cậy và thích hợp với mỗi thân chủ.
1.4.c. Nhà tham vấn/trị liệu giải thích kết quả trắc nghiệm cho thân chủ một cách chính xác, dễ hiểu và khách quan trong mối tương quan với các yếu tố ảnh hưởng khác.
1.5. Quảng cáo
1.5.a. Nhà tham vấn/trị liệu tránh quảng cáo khuếch trương nghề nghiệp, sản phẩm nghề nghiệp, hay dịch vụ nghề nghiệp dẫn đến hiểu nhầm, gây tác động xấu đến thân chủ và nghề nghiệp.
1.5.b. Nhà tham vấn/trị liệu có trách nhiệm giải trình hay điều chỉnh lại với thân chủ khi có bất kỳ sự hiểu nhầm về bản thân, về bằng cấp hay dịch vụ của mình.
2. TRÁCH NHIỆM ĐẠO ĐỨC CỦA NHÀ THAM VẤN/TRỊ LIỆU.
2.1. Tôn trọng các quyền của thân chủ
2.1.a. Nhà tham vấn/trị liệu tôn trọng phẩm giá và bảo vệ quyền lợi của thân chủ; không bỏ qua hay khuyến khích nhận xét xúc phạm hoặc hành vi phân biệt đối xử do sự khác biệt về tuổi tác, màu da, văn hóa, dân tộc, quốc tịch, khuyết tật, giới tính, tôn giáo, khuynh hướng tình dục, tình trạng hôn nhân, hay vị thế kinh tế – xã hội của họ.
2.1.b. Nhà tham vấn/trị liệu tôn trọng quyền được cung cấp thông tin của thân chủ, bao gồm các thông tin về mục đích can thiệp, các kĩ thuật sử dụng, thủ tục tiến hành, những hạn chế và rủi ro có thể gặp, lệ phí, cách thu lệ phí, sự bảo mật và giới hạn của bảo mật, các lợi ích thu được sau khi kết thúc quá trình can thiệp và các thông tin thích hợp khác.
2.1.c. Thân chủ có quyền được biết những ghi chép về chính họ. Khi thân chủ yêu cầu xem hồ sơ, nhà tham vấn/trị liệu chỉ đưa ra những phần viết liên quan đến thân chủ. Trong trường hợp từ chối cung cấp một vài hoặc tất cả ghi chép trong hồ sơ theo yêu cầu của thân chủ, nhà tham vấn/trị liệu cần dẫn ra những cơ sở hợp lý cho sự từ chối của mình.
2.1.d. Khi thân chủ là người dưới 18 tuổi hoặc người có hạn chế năng lực tham gia vào quá trình đánh giá tâm lý/nghiên cứu, nhà tham vấn/trị liệu cần có sự đồng ý bằng văn bản của người giám hộ hợp pháp.
2.1.e. Nhà tham vấn/trị liệu tôn trọng quyền tự quyết, tự chịu trách nhiệm của thân chủ; tránh áp đặt các tiêu chuẩn, quan điểm, niềm tin của mình lên vấn đề của thân chủ và có biện pháp ngăn chặn những ảnh hưởng tiềm năng của mình lên thân chủ, cũng như những nguy cơ ảnh hưởng từ thân chủ lên chính bản thân nhà tham vấn/trị liệu.
2.1.f. Nhà tham vấn/trị liệu cùng thân chủ thiết lập một kế hoạch làm việc phù hợp với khả năng và điều kiện của thân chủ. Thân chủ có quyền từ chối bất kỳ dịch vụ nào được nhà tham vấn/trị liệu về hậu quả của sự từ chối.
2.1.g. Nhà tham vấn/trị liệu có trách nhiệm chỉ dẫn thân chủ các thủ tục và quy trình xử lý khiếu nại vi phạm đạo đức, khi thân chủ có cơ sở rõ ràng về sự vi phạm đạo đức của đồng nghiệp và muốn khiếu nại.
2.1.h. Nhà tham vấn/trị liệu khi nhận thấy mình không đủ sức khỏe, khả năng, hay không phù hợp để cung cấp dịch vụ cho thân chủ thì có quyền tạm dừng hoặc kết thúc ở thời điểm thích hợp với sự giải thích rõ ràng và tạo điều kiện để thân chủ tiếp tục được chăm sóc, nếu cần.
2.1.i. Nhà tham vấn/trị liệu từ chối bảo vệ quyền lợi hoặc cung cấp dịch vụ khi thân chủ vi phạm pháp luật hoặc làm trái với đạo đức nghề nghiệp.
2.2. Mối quan hệ đa chiều, tình yêu, tình dục và lợi dụng.
2.2.a. Nhà tham vấn/trị liệu không tạo dựng mối quan hệ đa chiều với thân chủ bên ngoài khuôn khổ phòng tham vấn trị liệu, bao gồm cả việc kết bạn trên các nền tảng mạng xã hội. Trong những trường hợp không thể tránh khỏi, nhà tham vấn/trị liệu cần có bản thỏa thuận công việc rõ ràng, tìm kiếm sự giám sát chuyên môn và ghi chép lại toàn bộ những gì có liên quan đến thân chủ.
2.2.b. Nhà tham vấn/trị liệu không nhận những người có mối quan hệ tương hỗ hay quan hệ thứ bậc làm thân chủ của mình, như tham vấn cho đồng nghiệp, người quản lý, hay người học.
2.2.c. Nhà tham vấn/trị liệu không được tận dụng lợi thế nghề nghiệp của mình để thỏa mãn nhu cầu cá nhân dựa trên lòng tin hay chi phí của thân chủ, hoặc làm thỏa mãn nhu cầu của người khác.
2.2.d. Nhà tham vấn/trị liệu không nhận cung cấp dịch vụ cho người thân quen, người có quan hệ tình yêu, tình dục với mình hoặc những người có các mối quan hệ như vậy với người thân quen của mình.
2.2.e. Nhà tham vấn/trị liệu không được duy trì mối quan hệ tình cảm, tình dục hay quấy rối tình dục thân chủ và không được để thân chủ lạm dụng tình cảm, tình dục.
2.2.f. Nhà tham vấn/trị liệu không phát triển các mối quan hệ tình bạn, tình yêu, tình dục với các thân chủ cũ trong vòng 2 năm kể từ khi kết thúc cuộc trò chuyện cuối cùng với thân chủ. Thời gian quy định có thể kéo dài vô thời hạn nếu có bằng chứng rõ ràng về nguy cơ thân chủ bị tổn thương do chính mối quan hệ với nhà tham vấn/trị liệu gây ra.
2.3. Lệ phí
2.3.a. Nhà tham vấn/trị liệu giải thích trước cho thân chủ về các yêu cầu tài chính, bao gồm chi phí cho mỗi buổi tham vấn, cách thức thu phí, chi phí khi sử dụng trắc nghiệm đánh giá từ bên ngoài, trường hợp lỡ hẹn và cách thức xử lý khi thân chủ không trả phí.
2.3.b. Nhà tham vấn/trị liệu không trả tiền cho người môi giới công việc hoặc nhận thù lao từ việc chuyển thân chủ cho đồng nghiệp.
2.3.c. Nhà tham vấn/trị liệu không nhận quà từ thân chủ nhằm bảo đảm ranh giới nghề nghiệp và tính khách quan trong mối quan hệ trị liệu. Việc nhận quà có thể làm phát sinh tiền lệ không phù hợp, dẫn đến kỳ vọng, áp lực hoặc hiểu lầm trong quá trình làm việc. Trong một số trường hợp không thể từ chối, nhà tham vấn/trị liệu cần đảm bảo thực hiện đúng theo quy định của Miền Hải Đăng về việc loại quà, giá trị tối đa, số lần tối đa có thể nhận quà trong suốt quá trình làm việc của mình với thân chủ; cũng như phải báo cáo về việc nhận quà cụ thể với Miền Hải Đăng.
Bạn có thể đặt lịch với các nhà tham vấn và trị liệu tâm lý nhiều kinh nghiệm của Văn phòng tâm lý Miền Hải Đăng TẠI ĐÂY.
Hoặc bạn còn bất kỳ thắc mắc, băn khoăn nào cần giải đáp, đừng ngần ngại nhắn tin cho Miền Hải Đăng qua zalo hoặc messenger nhé!
